به نام او که هرچه داریم زاوست   

       ((  الْحَمْدُ لِلَّهِ رَبِّ الْعَالَمِينَ )) حمد / 2

رديف - كلمه در قرآن - اصل كلمه - ريشه - جنس - حالت - وزن كلمه - صرف

1 - الحَمْدُ - الْحَمْدُ - ح م د - مذكر - مفرد - الفعل - اسم ؛ ثلاثىّ مجرّد ؛ جامد مصدرىّ ؛ معرب

2 - لِلّهِ - لِـ - - - - - حرف ؛ حرف جرّ ؛ متعلّق بمحذوف ؛ مبنىّ ؛ على الكسر

2 - - اللَّهِ - أ ل ه - مذكر - مفرد - العال - اسم ؛ ثلاثىّ مجرّد ؛ جامد ؛ معرب

3 - رَبِّ - رَبِّ - ر ب ب - - - فعل - اسم ؛ ثلاثىّ مجرّد ؛ جامد مصدرىّ ؛ معرب

4 - العَالَمِينَ - الْعَالَمِينَ - ع ل م - مذكر - جمع - الفاعلين - اسم ؛ ثلاثىّ مجرّد ؛ اسم جمع ؛

معرب

محتواى سوره‏ ازتفسير نمونه، ج‏1، ص: 6

((هفت آيه‏اى كه در اين سوره وجود دارد هر كدام اشاره به مطلب مهمى است:

" بِسْمِ اللَّهِ" سر آغازى است براى هر كار، و استمداد از ذات پاك خدا را به هنگام شروع در هر

كار به ما مى‏آموزد.

الْحَمْدُ لِلَّهِ رَبِّ الْعالَمِينَ درسى است از باز گشت همه نعمتها و تربيت همه موجودات به اللَّه، و

 توجه به اين حقيقت كه همه اين مواهب از ذات پاكش سرچشمه مى‏گيرد.

الرَّحْمنِ الرَّحِيمِ اين نكته را بازگو مى‏كند كه اساس خلقت و تربيت و حاكميت او بر پايه رحمت و

 رحمانيت است، و محور اصلى نظام تربيتى جهان را همين اصل تشكيل مى‏دهد.

مالِكِ يَوْمِ الدِّينِ توجهى است به معاد، و سراى پاداش اعمال، و حاكميت خداوند بر آن دادگاه

عظيم.))

تفسير نمونه، ج‏1، ص: 7

چنان كه در" عيون اخبار الرضا" ع در حديثى از پيامبر ص مى‏خوانيم:

خداوند متعال چنين فرموده:" من سوره حمد را ميان خود و بنده‏ام تقسيم كردم نيمى از آن براى

 من، و نيمى از آن براى بنده من است، و بنده من حق دارد هر چه را مى‏خواهد از من بخواهد:

هنگامى كه بنده مى‏گويد" بِسْمِ اللَّهِ الرَّحْمنِ الرَّحِيمِ" خداوند بزرگ مى‏فرمايد بنده‏ام بنام من آغاز

كرد، و بر من است كه كارهاى او را به آخر برسانم و در همه حال او را پر بركت كنم، و

هنگامى كه مى‏گويد" الْحَمْدُ لِلَّهِ رَبِّ الْعالَمِينَ" خداوند بزرگ مى‏گويد بنده‏ام مرا حمد و ستايش

كرد، و دانست نعمتهايى را كه دارد از ناحيه من است، و بلاها را نيز من از او دور كردم، گواه

باشيد كه من نعمتهاى سراى آخرت را بر نعمتهاى دنياى او مى‏افزايم، و بلاهاى آن جهان را نيز

از او دفع مى‏كنم، همانگونه كه بلاهاى دنيا را دفع كردم.

و هنگامى كه مى‏گويد" الرَّحْمنِ الرَّحِيمِ" خداوند مى‏گويد: بنده‏ام گواهى داد كه من رحمان و

رحيمم، گواه باشيد بهره او را از رحمتم فراوان مى‏كنم، و سهم او را از عطايم افزون مى‏سازم.))

 برگرفته ازاز نرم افزار  دانشنامه ی جامع معارف قرآن ۲